Çocuğunun dikkat sorunlarını tek bir yöntemle değil, yürütücü işlev becerileri aktivasyonu sağlayarak sorun olmaktan çıkarır, işlevsel hale getirirsin.
Ama önce yürüyücü işlevlerin ne olduğunu konşmak gerekiyor. Yürütücü işlevler; fikirlerle zihinsel olarak oynamayı, harekete geçmeden önce düşünmeyi, beklenmedik durumlarla baş etmeyi, cazibelere direnmeyi ve odaklanmış kalmayı mümkün kılan üst düzey zihinsel süreçlerdir.
Planlama, muhakeme, problem çözme en karmaşık olan yürütücü işlev becerileridir.
Genel geçer bilinen yürütücü işlevler şunlardır:
1. İnhibisyon: Özyönetim. Dürtülere ve cazibelere direnmek, düşünmeden davranmayı frenlemek. İlgisiz uyaranları ve düşünceleri süzmek. Kısaca: “dur – düşün – harekete geç ” kapasitesi.
2. Çalışan Belleği (Working Memory)
Ben buna işlemci bellek diyorum. Bilgiyi zihinde tutarken aynı anda onun üzerinde işlem yapabilme. Kısa süreli bellekten farkıdır: sadece tutmak değil, tutarken manipüle etmek. Cümlenin başını sonuna kadar akılda taşımak, çok adımlı bir yönergeyi izlemek bu sayede olur.
3. Bilişsel Esneklik (Cognitive Flexibility)
Perspektif değiştirebilme, kalıpların dışında düşünme, değişen kural ve koşullara hızlı ve esnek uyum sağlamayı bilişsel esneklik sağlar.
4. Muhakeme: Varlıklar arasında ilişkiler kurma, nedne sonuç ilişkisi kurma ve benzeri çıkarımları elde etmeyi sağlayan üst düzey yürütücü işlev becerisidir.
5. Problem çözme: Parça – bütün ilişkisi kurma ile yakından ilgilidir ve en önemli yürütücü işlev becerisidir. Çünkü okul, sosyal hayat, duygusal dünya başta olmak üzere hayat kalitesini belirleyen en önemli yürütücü işelvdir. Ardıl işlem becerisi ile yakında ilgilidir.
6. Planlama: Zamanı kestirme, mekanı organize etme, akışı tanıma ve uyum sağlamak planlama becerisi ister. Bilişsel beceriler içinde mühendis görevi görür.
Yürütücü işlevler zeka gelişimi ile yakından ilgilidir. Ancak çocuğa yaşantı zenginliği sunulduğunda yani, yürütücü işlevleri aktive edecek deneyimler yaşatıldığında daha hızlı ilerler.
Yürütücü işlevler videomu izleyerek konu hakkında daha detaylı bilgi alabilirsin.